तीन दोष: वात, पित्त आणि कफ

आयुर्वेदानुसार आपल्याभोवती पाच घटक असतात ते म्हणजे पृथ्वी, पाणी, अग्नी, अवकाश आणि वायू. हे घटक तीन मूलभूत ऊर्जा किंवा कार्यात्मक तत्त्वांमध्ये एकत्रित होतात, जे वेगवेगळ्या प्रमाणात, प्रत्येक गोष्टीत आणि प्रत्येकामध्ये उपस्थित असतात.

आयुर्वेद ही एक प्राचीन औषध प्रणाली आहे जी ५००० वर्षांपूर्वी भारतात उगम पावली. प्रत्येक व्यक्ती अद्वितीय आहे आणि आरोग्य आणि निरोगीपणासाठी वैयक्तिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे या कल्पनेवर ती आधारित आहे. आयुर्वेदानुसार, शरीरातील तीन दोष किंवा ऊर्जा आपल्या शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक कल्याणासाठी जबाबदार आहेत. वात, पित्त आणि कफ हे तीन दोष आहेत.

अवकाश (ईथर) आणि हवा मिळून वात बनतात.

अग्नी आणि पाणी एकत्र येऊन पित्ता बनतो.

पाणी आणि माती मिळून कफ बनतात.

दोष समजून घेणे

वात हा हवा आणि अवकाश या घटकांपासून बनलेला असतो आणि तो शरीरातील सर्व हालचाली नियंत्रित करतो, ज्यामध्ये श्वास घेणे, रक्ताभिसरण आणि पचन यांचा समावेश होतो. प्रामुख्याने वात असलेले लोक सर्जनशील, कल्पनाशील आणि उत्स्फूर्त असतात परंतु त्यांना चिंता, निद्रानाश आणि बद्धकोष्ठता देखील होऊ शकते.

पित्त हे अग्नी आणि पाण्याच्या घटकांपासून बनलेले असते आणि ते चयापचय आणि पचन नियंत्रित करते. प्रामुख्याने पित्त असलेले लोक ध्येय-केंद्रित, प्रेरित आणि स्पर्धात्मक असतात परंतु त्यांना राग, जळजळ आणि छातीत जळजळ होण्याची शक्यता असते.

कफ हा पृथ्वी आणि पाण्याच्या घटकांपासून बनलेला असतो आणि तो शरीराची रचना आणि स्थिरता नियंत्रित करतो. कफाचे प्रमाण जास्त असलेले लोक शांत, संगोपन करणारे आणि दयाळू असतात परंतु त्यांना आळस, वजन वाढणे आणि रक्तसंचय होण्याची शक्यता असते.

आरोग्य हे प्रमाण संतुलित राखण्यावर अवलंबून असते. संतुलन हा नैसर्गिक क्रम आहे; असंतुलन अव्यवस्था निर्माण करते आणि प्रतिबिंबित करते.

तिन्ही दोष प्रत्येक व्यक्तीमध्ये नेहमीच असतात, परंतु त्यांचे प्रमाण व्यक्तीपरत्वे बदलते.

या पानावरील खालील चार्टमध्ये एक स्व-मूल्यांकन आहे जे तुम्हाला आयुर्वेदानुसार तुमची अद्वितीय रचना निश्चित करण्यास सक्षम करेल.

कृपया लक्षात ठेवा की हे फक्त एक ढोबळ मार्गदर्शक तत्व देऊ शकते. प्रत्येक व्यक्तीच्या मानसिक, भावनिक आणि शारीरिक रचनेतील बारकावे अनेक प्रकारे असतात आणि आयुर्वेदिक निदानात पूर्णपणे प्रशिक्षित आणि अनुभवी डॉक्टरच त्याचे अचूक मूल्यांकन करू शकतात. म्हणून कृपया स्व-मूल्यांकन किंवा दोषांच्या वर्णनांवर आधारित स्वतःबद्दल कोणतेही पूर्ण निष्कर्ष काढू नका; त्याऐवजी, या माहितीचा वापर तुम्हाला स्वतःला समजून घेण्यास मदत करण्यासाठी आणि जास्तीत जास्त आरोग्यासाठी तुमचा आहार, व्यायाम पथ्ये आणि तुमच्या जीवनशैलीच्या इतर पैलूंचे नियोजन करण्यासाठी मार्गदर्शक म्हणून करा.

व्यक्तीच्या दोष वैशिष्ट्यांचा जलद चार्ट