परिचयः:
बकुल चाल, यः मौलसरी छालापिठिका (Mimusops elengi) इति अपि कथ्यते, शताब्दीनि आयुर्वेदे उपयोगिता। तस्य पिठिका वृक्षछालात् निर्मिता, परम्परया मुखरक्षणाय, दन्तमांसबलवर्धनाय च सामान्यस्वास्थ्यसमर्थनाय प्रयुज्यते।
बकुल चालपिठिकाया: लाभाः (फायदे):
- मुखस्वास्थ्यं: परम्परया दन्तमांसबलवर्धनाय मुखसफाई च।
- शोधनौषधिः: शुद्धिकर्मणि आयुर्वेदे उल्लिखिता।
- औषधसंकलनेषु: दन्तरक्षणाय चूर्णेषु लेपेषु च प्रयुज्यते।
- त्वक् च बाह्यप्रयोगः: जनपदीयोपचारेषु लेपरूपेण प्रयुक्ता।
- सामान्यस्वास्थ्यः: समतोलकबलवर्धकगुणैः प्रसिद्धा।
बकुल चालपिठिकाया: उपयोगविधिः (पारम्परिकाः उपायाः):
- दन्तचूर्णरूपेण: लवङ्गहरिद्रया च मिश्रिता दन्तमांसरक्षणाय प्रयुज्यते।
- कषायः: छालापिठिका जले उष्णीकृता च घुट्टने प्रयुज्यते।
- लेपः (पिष्टम्): परम्परागतदन्तरक्षणाय दन्तमांसेषु लेपः कृतः।
- मिश्रणे: अन्यैः आयुर्वेदिकैः औषधिभिः सह मुखसफाई कृते मिश्रिता।
(सूचना: सदैव आयुर्वेदचिकित्सकस्य मार्गदर्शनेन एव उपयोगः कर्तव्यः।)
प्रश्नोत्तराणि:
प्रश्नः १। किम् बकुल चालपिठिका?
एषः Mimusops elengi वृक्षस्य छालापिठिका, यः मौलसरी वा बकुल इति अपि कथ्यते।
प्रश्नः २। तस्य पारम्परिकः उपयोगः कः?
प्रामुख्येन आयुर्वेदे मुखमण्डलस्य च दन्तमांसस्य च स्वास्थ्याय।
प्रश्नः ३। किम् प्रत्यक्षं प्रयोजनीयम्?
आम्, दन्तपिठिकायाः वा लेपस्य रूपेण, किन्तु विशेषज्ञस्य मार्गदर्शनेन।
प्रश्नः ४। किम् एतत् बकुलपुष्पसमं अस्ति?
न, एतत् विशेषतः बकुलवृक्षस्य छालात् (चालात्) एव।
प्रश्नः ५। कस्य रूपेण तद् उपयुज्यते?
पिठिकायाम् (चूर्णे), कषाये, लेपे वा मिश्रणे।
अन्यनामानि:
- बकुल चालपिठिका
- मौलसरी छालापिठिका
- बकुल छालाचूर्णः
- बोलसरी छालापिठिका
- मिमुसोप्स् एलेङ्गि
0 टिप्पणयः