परिचयः:
बर्गद् की दाढी, अथवा वटस्य वातिकमूलानि, वटवृक्षात् (Ficus benghalensis) आगच्छन्ति, यः वृक्षः भारतदेशे पवित्रः मन्यते। एते मूलानि परम्परया शुष्कीकृतानि च आयुर्वेदे जनपदचिकित्सासु च उपयुज्यन्ते। तानि बलवर्धकानि, समतामूलकानि, पुनरुत्थानकारी च इति मन्यन्ते।
बर्गद् की दाढीस्य लाभाः (फायदे):
- बलं च जीवशक्तिः: परम्परया धैर्यं च समतां च धारयितुं उपयुज्यते।
- मुखसंरक्षणम्: दन्तमांसपेशीनां च जनपदचिकित्सासु उल्लेखः।
- प्रजननसमर्थनम्: प्रजननस्वास्थ्ये तस्य भूमिका आयुर्वेदे निर्दिष्टा।
- पुनरुत्थानम्: रसायनस्य (पुनरुत्थानकारी औषधस्य) रूपेण मन्यते।
- समग्रस्वास्थ्यं: आयुर्वेदे दोषाणां समतां धारयितुं साहाय्यं करोति।
उपयोगविधिः (परम्परागताः पद्धतयः):
- पोषणाय क्षीरसहितं चूर्णं मिश्रितम्
- स्वास्थ्याय जलसहितं कषायं निर्मीयते
- पुनरुत्थानाय लघु मात्रया मधुना सह
(सर्वदा उपयोगात् पूर्वं आयुर्वेदवैद्यं परामर्शयतु।)
अक्सर पृच्छिताः प्रश्नाः
प्रश्नः १। किम् अस्ति बर्गद् की दाढी?
एतत् वटवृक्षस्य वातिकमूलानि, आयुर्वेदे च जनपदचिकित्सायाम् उपयुज्यन्ते।
प्रश्नः २। तस्य मुख्याः लाभाः काः?
परम्परया बलस्य, जीवशक्तेः, च पुनरुत्थानस्य उल्लेखः।
प्रश्नः ३। कथं सेवनं कर्तुं शक्यते?
चूर्णरूपेण वा कषायरूपेण, प्रायः क्षीरं वा मधुना विशेषज्ञस्य मार्गदर्शनेन सह।
प्रश्नः ४। नियमितप्रयोगाय सुरक्षितं वा?
आम्, किन्तु मात्रा आयुर्वेदवैद्येन निर्दिश्यते।
प्रश्नः ५। किम् एतत् वटस्य छालया समं अस्ति?
न, एतत् भिन्नम् अस्ति – एतत् वातिकमूलानां विषये वदति, न तु छालायाः।
अन्यनामानि:
- बर्गद् की दाढी
- वटस्य वातिकमूलानि
- बर् की दारि
- बड्ढ् की दाढी
- न्यग्रोधस्य मूलानि
0 टिप्पणयः