मूर्दसिङ्गे (लिथार्जे) त्रयः पारम्परिकाः बाह्योपयोगाः च संस्कारोपयोगाः च

परिचयः:

भारतीयपरम्परायाम् मूर्दसिंगी खनिजशुद्ध्यै बाह्यप्रयोगाय च मान्यते। प्रत्यक्षं न खाद्यते, तथापि आयुर्वेदरसायनसामग्रीषु उल्लेखः अस्ति।

प्रमुखाः ३ पारम्परिकप्रयोगाः:

1️⃣ बाह्यपरिष्कारकपिष्टम् (विशेषज्ञपर्यवेक्षणे):
परिष्कारानन्तरं सूक्ष्ममात्रया औषधसामग्रीभिः सह बाह्यपरिष्कारकपिष्टेषु (पर्यवेक्षणे) प्रयुज्यते।

2️⃣ रसायनप्रयोगः:
रसायनशास्त्रे (आयुर्वेदरसायनशास्त्रे) विशेषसङ्ग्रहनिर्माणाय उपयुज्यते।

3️⃣ संस्कार उपयोगः:
किञ्चित् वैदिककर्मसु च परिष्कारसमारम्भेषु रूपान्तरणस्य बलस्य च प्रतीकत्वेन प्रयुज्यते।

निष्कर्षः:

मूर्दसिंगी सामान्यगृहोपचारः नास्ति किन्तु आयुर्वेदविशेषज्ञैः पर्यवेक्षणे परम्परागतं विशेषखनिजम् उपयुज्यते। तस्य महत्त्वं परिष्कारः, रूपान्तरणं च खनिजसन्तुलनं च पारम्परिकविज्ञानेषु अस्ति।

https://www.everayu.com/products/murdasingi-murdar-singh-murdar-seng-litharge