परिचयः:
निर्गुण्डीपानं (Vitex negundo पत्राणि) दीर्घकालं आयुर्वेदगृहेषु अंशः आसीत्। तस्य स्वाभाविकसुगन्धि च शुद्धिकरगुणाः च सरलघरेषु औषधेषु उपयुक्ताः सन्ति।
गृहकृतानां शीर्षपञ्च औषधाः।
1️⃣ औषधवाष्पः:
निर्गुण्डीपत्राणि उष्णजले योजयित्वा तस्य वाष्पं श्वासयित्वा स्वाभाविकसुगन्धिम् अनुभवेत्।
2️⃣ निर्गुण्डीतैलसिक्तिः:
पत्राणि तिलतेल वा सरसपतेले दशदिनानि भिज्यन्ताम्; उपयोगात् पूर्वं किंचित् उष्णीकृत्य शरीरं वा केशं अभ्यङ्गाय प्रयोजयेत्।
3️⃣ सुगन्धस्नानसङ्ग्रहः।
स्नानजले निर्गुण्डीपत्राणां हस्तपुटं योजयित्वा शान्तिदायकं पारम्परिकं स्नानं कुर्वीत।
4️⃣ निर्गुण्डीऔषधजलम्:
पत्राणि जले उष्णीकृत्य, शीतलीकृत्य, तस्य तुजं ताजगीकरं स्नानं कर्तुं प्रयोजयेत्।
5️⃣ प्राकृतिकः वातशुद्धिकर्ता:
निर्गुण्डीपत्राणि शुष्कानि धूपे वा धूपिकायां दह्यन्ताम्, पर्यावरणं शुद्धीकर्तुं।
निष्कर्षः:
एते पारम्परिकाः गृहप्रयोगाः निर्गुण्डीपानस्य तस्य शुद्धता च बहुविधता च प्रकाशयन्ति। स्वाभाविकसुगन्धि च शान्तिदायकः च, आयुर्वेदजीवनशैलीनियमेषु प्रमुखः औषधः एव भवति।
0 टिप्पणयः