परिचयः:
नागबलः न केवलं आयुर्वेदग्रन्थेषु उल्लिखितः अस्ति किन्तु पारम्परिकगृहेषु प्राकृतिकपुनरुज्जीवनाय चोपयोगः क्रियते। अत्र किञ्चित् सरलानि कालपरिक्षितानि गृहप्रयोगानि सन्ति।
पञ्च शीर्ष पारम्परिकाः औषधाः:
1️⃣ औषधीयसारः:
नागबलछालस्य लघूनि टुकानि जले उष्णं क्वाथं कृत्वा पिबेत् (विशेषज्ञपरामर्शानन्तरम्)।
2️⃣ औषधस्नानचूर्णम्:
नागबलचूर्णं चन्दनतुङ्गधूम्रं च मिलित्वा ताजगीदायकस्नानसङ्ग्रहं कुर्यात्।
3️⃣ सुगन्धितं देहतैलं:
तिलतैलं मध्ये नागबलछालां सिक्त्य प्राकृतिकं देहमालिशतैलं कर्तुं शक्यते।
4️⃣ शीतल औषधीय पेयम्:
परम्परया, ग्रीष्मकाले शरीरसन्तुलनाय (मार्गदर्शनात्) नागबलक्वाथः प्रयुज्यते।
5️⃣ पुनरुत्थानलेपः।
नागबलचूर्णस्य तैलं वा क्षीरं सह लेपं कुर्यात् तथा त्वचां पोषयितुं बाह्यं प्रयोजयेत्।
निष्कर्षः:
नागबलः (Grewia hirsuta) बहुमुखी आयुर्वेदिकः औषधः यः पारंपरिकस्वास्थ्ये गाढं मूलितः अस्ति। तस्य उपयोगाः टॉनिक्सु, तैलानि च बाह्यसङ्ग्रहेषु तस्य प्राचीनं प्राकृतिकस्नेहस्य पुनरुज्जीवनस्य च मूल्यं प्रकाशयन्ति।
0 टिप्पणयः