दीर्घं च स्वास्थ्ययुक्तं केशं प्राप्तुम् आयुर्वेदः कालपरम्परागतः सखा इव उदितः। आयुर्वैदिकौषधाः शताब्दानां यावत् पूजिताः सन्ति तेषां हर्बलोपचाराणां निधिः सन्ति। गृहिणः स्वगृहे सुलभतया कर्तुं शक्नुवन्ति केशवृद्धये त्रयः आयुर्वैदिकाः हर्बलोपचाराः अन्विष्यन्ताम्।
-
निम्बकुट्टिकाशोधनं: निम्बः भारतदेशे "ग्रामऔषधालयः" इति ख्यातः, जीवाणुनाशकः च कवकनाशकः च गुणैः प्रसिद्धः शक्तिमान् औषधः। केशवृद्धये स्वच्छं च स्वास्थ्ययुक्तं कुट्टिकं आवश्यकं, निम्बः तस्य शोधनं च शुद्धिं च साधयितुं समर्थः। निम्बकुट्टिकाशोधनस्य कृते एकस्मिन् हस्ते निम्बपत्राणि जलस्य मध्ये दशमिनिटपर्यन्तं उष्णीकुर्यात्। शीतलं कृत्वा तद्रसः छन्नं कृत्वा शैम्पूनन्तरं केशं स्नातुं प्रयोजयेत्। निम्बरसः कुट्टिकायाः मलिनतां निवारयति, रूक्षत्वं नियन्त्रयति, केशवृद्धिं च प्रवर्धयति।
-
मेथिका (मेथिका) केशपुटः: मेथिका, अथवा मेथिका, आयुर्वेदे बहुविधेन केशबलवर्धनं पोषणं च साधयितुं प्रयुज्यते। मेथिकादानानि द्वौ तासमात्रे जलस्य मध्ये रात्रौ भिजयेत्। प्रातः तान् मृदूनि पिष्ट्वा यदि आवश्यकं तर्हि अल्पं जलं योजयेत्। पुटं कुट्टिकायाः केशयोः च लग्नं कृत्वा त्रिंशत् निमेषपर्यन्तं स्थापयेत्। ततः सम्यक् स्नातुं कर्तव्यं। मेथिकापुटः केशपतनं न्यूनयति, केशान् सुसम्पादयति, केशवृद्धिं च प्रोत्साहयति।
-
कुरकुरिका च नारिकेलदुग्धं केशमास्कः: कुरकुरिका च नारिकेलदुग्धं उभयतः स्नेहनं सुखदं च गुणं युक्तं यत् केशवृद्धिं वर्धयितुं शक्नोति। केशमास्कस्य कृते ताजां कुरकुरिकाजेलं एकस्मात् पत्रात् निष्कास्य नारिकेलदुग्धेन सह मिश्रयेत्। मिश्रणं कुट्टिकायाः केशयोः च लग्नं कृत्वा मृदुं मालिशं कुर्यात्। त्रिंशत् निमेषपर्यन्तं स्थापयित्वा ततः स्नातुं कर्तव्यं। एषः मुखौटा कुट्टिकां पोषयति, दीप्तिं योजयति, केशवृद्धिं च प्रवर्धयति।
यद्यपि आयुर्वैदिकोपचाराः सामान्यतः सुरक्षिताः सन्ति, तव यदि कश्चन व्याधिसंवेदनशीलता वा एलर्जी चेत् तस्य ज्ञापनं आवश्यकं। यदि कश्चन प्रतिकूलप्रतिक्रियाः दृश्यन्ते तर्हि उपयोगं त्यक्त्वा चिकित्सकस्य परामर्शं गृह्णीयात्। आयुर्वेदस्य प्राज्ञतां आलिङ्ग्य हर्बलोपचाराणां रहस्यानि उद्घाटय।
0 टिप्पणयः