परिचयः: वज़न-क्षयस्य अन्वेषणे बहवः जनाः आयुर्वेदिक-औषधस्य समग्र-दृष्टिं च स्वाभाविक-उपचाराणि च अन्विष्यन्ते। आयुर्वेदः प्राचीनः भारतीयः चिकित्सा-पद्धतिः यः स्वस्थ-वज़न-नियन्त्रणाय अनेकानि जड़ी-बूटीनि च सूत्राणि च प्रदत्तानि। अस्मिन् ब्लॉग् मध्ये वयं १५ आयुर्वेदिक-उत्पादान् यानि चूर्णरूपे, कच्चरूपे, वा गोलीरूपे उपलब्धानि सन्ति, तानि च तेषां अनुशंसितमात्राभिः सह वज़न-क्षये सहाय्यं कुर्वन्ति, अन्वेष्यामः।
-
त्रिफला: मात्रा: निद्रापूर्वं उष्णजलसहितं १ चमसः त्रिफलाचूर्णं गृहाण।
-
गुग्गुलः: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. गुग्गुलार्कं गृहाण।
-
गार्सिनिया कंबोजिया: मात्रा: भोजनपूर्वं त्रिवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं गार्सिनिया कंबोजिया अर्कं गृहाण।
-
त्रिकटु: मात्रा: भोजनपूर्वं उष्णजलसहितं ५०० मि.ग्रा. त्रिकटुचूर्णं गृहाण।
-
पुनर्नवः: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. पुनर्नवचूर्णं गृहाण।
-
हरितकी: मात्रा: निद्रापूर्वं उष्णजलसहितं १ चमसः हरितकीचूर्णं गृहाण।
-
शिलाजीतः: मात्रा: भोजनानन्तरं एकवारं वा द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं शिलाजीतरसः वा क Capsule षपं गृहाण।
-
ब्राह्मी: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं ब्राह्मी चूर्णं वा क Capsule षपं गृहाण।
-
अश्वगन्धा: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं अश्वगन्धा चूर्णं वा क Capsule षपं गृहाण।
-
आम्ला: मात्रा: प्रातःकाले भोजनपूर्वं उष्णजलसहितं १ चमसः आम्लाचूर्णं गृहाण।
-
कुटकी: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं कुटकी चूर्णं वा क Capsule षपं गृहाण।
-
मुस्ता: मात्रा: भोजनपूर्वं उष्णजलसहितं ५०० मि.ग्रा. मुस्ता चूर्णं गृहाण।
-
विदङ्गः: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. विदङ्गचूर्णं गृहाण।
-
अर्जुनः: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं अर्जुनचूर्णं वा क Capsule षपं गृहाण।
-
शतावरीः: मात्रा: भोजनानन्तरं द्विवारं प्रतिदिनं ५०० मि.ग्रा. तः १००० मि.ग्रा. पर्यन्तं शतावरी चूर्णं वा क Capsule षपं गृहाण।
निष्कर्षः: आयुर्वेदिकः औषधः स्वाभाविकं वज़न-क्षय-उपचाराणां बहुविधानां विकल्पान् प्रददाति। अत्र निर्दिष्टाः अनुशंसिताः मात्राः सामान्य-मार्गदर्शकाः सन्ति, किन्तु कस्यापि नूतनस्य पूरकस्य वा जड़ी-बूटीनां नियमस्य आरम्भे आयुर्वेद-वैद्येन वा स्वास्थ्य-विशेषज्ञेन परामर्शः अनिवार्यः। स्मर्तव्यं यत् आयुर्वेदः समग्र-स्वास्थ्ये केन्द्रितः अस्ति, अतः एतानि उपचाराणि सम्यक् आहार-सन्तुलनं, नियमितं व्यायामं, च स्वस्थं जीवनशैलीं सह संयोज्य स्थिरं वज़न-क्षयं साधयितुं आवश्यकम्। आयुर्वेदस्य प्रज्ञां आलिङ्ग्य स्वास्थ्यम् अधिकं च सुखदं जीवनं प्रति यात्रां आरभत।
अस्वीकरणम्: प्रदत्ताः मात्राः केवलं सूचनार्थं सन्ति च व्यक्तिनिर्दिष्टानुसारं तथा विशेषायुर्वेदपरामर्शानुसारं भिन्नाः स्युः। व्यक्तिगतमार्गदर्शनाय आयुर्वेदचिकित्सकं वा स्वास्थ्यविशेषज्ञं परामर्शयतु।
Hindi
वजन-क्षये गृहीताः उपचाराः
वजन-क्षयस्य अन्वेषणे बहवः जनाः समग्रदृष्ट्या च प्राकृतिकोपचाराय आयुर्वेदिकचिकित्सायाः प्रति प्रवृत्ताः सन्ति। आयुर्वेदः प्राचीनभारतीयः चिकित्सापद्धतिः या औषधिबूटानि योगाः च योजयति या स्वस्थवजन-परिचालनस्य समर्थनं कर्तुं शक्नुवन्ति। अस्मिन्लेखे वयं पाउडररूपेण, कच्चरूपेण, वा टेबलेटरूपेण उपलब्धानां पञ्चदश आयुर्वेदिकानां उत्पादानां विषये अन्वेषणं करिष्यामः याः वजन-क्षये साहाय्यं कुर्वन्ति, तेषां च अनुशंसितमात्राः अपि।
त्रिफला: मात्रा: शयनात् पूर्वं १ चमसः त्रिफला चूर्णं उष्णे जले सम्यक् मिश्र्य पिबेत्।
गुग्गुलः मात्रा: भोजनानन्तरं दिने द्विवारं ५०० मिलीग्राम गुग्गुल अर्कं पिबेत्।
गार्सिनिया कंबोगिया: मात्रा: भोजनात् पूर्वं दिने त्रिवारं ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं गार्सिनिया कंबोगिया अर्कं पिबेत्।
त्रिकटु: मात्रा: भोजनात् पूर्वं ५०० मिलीग्राम त्रिकटु चूर्णं उष्णे जले सम्यक् मिश्र्य पिबेत्।
पुनर्नवा: मात्रा: भोजनानन्तरं ५०० मिलीग्राम पुनर्नवा चूर्णं दिने द्विवारं पिबेत्।
हरीतकी: मात्रा: शयनात् पूर्वं १ चमसः हरीतकी चूर्णं उष्णे जले सम्यक् मिश्र्य पिबेत्।
शिलाजीतः मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं शिलाजीत रालं वा क्याप्सूलं दिने एकवारं वा द्विवारं भोजनानन्तरं पिबेत्।
ब्राह्मी: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं ब्राह्मी चूर्णं वा क्याप्सूलं दिने द्विवारं भोजनानन्तरं पिबेत्।
अश्वगन्धा: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं अश्वगन्धा चूर्णं वा क्याप्सूलं दिने द्विवारं भोजनानन्तरं पिबेत्।
आंवला: मात्रा: नाश्त्रात् पूर्वं १ चमसः आंवला चूर्णं उष्णे जले सम्यक् मिश्र्य पिबेत्।
कुटकीः मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं कुटकी चूर्णं वा क्याप्सूलं दिने द्विवारं भोजनानन्तरं पिबेत्।
मुष्टाः मात्रा: भोजनात् पूर्वं ५०० मिलीग्राम् मुष्टाः चूर्णं उष्णे जले सम्यक् मिश्र्य पिबेत्।
विदङ्ग: मात्रा: भोजनानन्तरं दिने द्विवारं ५०० मिलीग्राम विदङ्गचूर्णं गृह्णीत।
अर्जुन: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं अर्जुनचूर्णं वा कॅप्सूलं दिने द्विवारं भोजनानन्तरं गृह्णीत।
शतावरी: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं शतावरी चूर्णं वा कॅप्सूलं दिने द्विवारं भोजनानन्तरं गृह्णीत।
Marathi
वजनं न्यूनं कर्तुं अन्वेषणे बहवः जनाः आयुर्वेदिक औषधस्य समग्रदृष्टिकोणं च प्राकृतिकोपायानां च प्रति प्रवर्तन्ते। आयुर्वेदः, प्राचीनभारतीयः औषधप्रणाली, बहूनि औषधवनस्पतीनां च सूत्राणां च प्रस्तुतेषु येषां साहाय्येन स्वस्थं वजनव्यवस्थापनं समर्थयितुं शक्यते। अस्मिन्लिखने वयं पञ्चदश आयुर्वेदिकानां उत्पादनानां चूर्णरूपेण, कच्चरूपेण वा तैलिकरूपेण उपलब्धानां तेषां अनुशंसितमात्रासहितं वजनं न्यूनं कर्तुं साहाय्यं कर्तुं शक्नुमः इति अन्वेष्यामः।
त्रिफळा: मात्रा: एकः चमशः त्रिफळा चूर्णं रात्रौ निद्रापूर्वं उष्णे जलमध्ये मिश्र्य गृह्णीत।
गुग्गुल: मात्रा: भोजनानन्तरं दिने द्विवारं ५०० मिलीग्राम गुग्गुल अर्कं गृह्णीत।
गार्सिनिया कंबोगिया: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं गार्सिनिया कंबोगिया अर्कं भोजनपूर्वं दिने त्रिवारं गृह्णीत।
त्रिकटु: मात्रा: ५०० मिलीग्राम त्रिकटु चूर्णं भोजनपूर्वं उष्णे जलमध्ये मिश्र्य गृह्णीत।
पुनर्नवा: मात्रा: ५०० मिलीग्राम पुनर्नवा चूर्णं भोजनानन्तरं दिने द्विवारं गृह्णीत।
हरितकी: मात्रा: एकः चमशः हरितकी चूर्णं निद्रापूर्वं उष्णे जलमध्ये मिश्र्य गृह्णीत।
शिलाजीत: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं शिलाजीत राळं वा कॅप्सूलं भोजनानन्तरं दिने एकवारं वा द्विवारं गृह्णीत।
ब्राह्मी: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं ब्राह्मी चूर्णं वा कॅप्सूलं भोजनानन्तरं दिने द्विवारं गृह्णीत।
अश्वगन्धा: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं अश्वगन्धा चूर्णं वा कॅप्सूलं भोजनानन्तरं दिने द्विवारं गृह्णीत।
आवळा: मात्रा: प्रातःकाले भोजनपूर्वं एकः चमशः आवळा चूर्णं उष्णे जलमध्ये मिश्र्य गृह्णीत।
कुटकी: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं कुटकी चूर्णं वा कॅप्सूलं भोजनानन्तरं दिने द्विवारं गृह्णीत।
मुस्ता: मात्रा: भोजनपूर्वं ५०० मिलीग्राम मुस्ता चूर्णं उष्णे जलमध्ये मिश्र्य गृह्णीत।
विदङ्ग: मात्रा: भोजनानन्तरं दिने द्विवारं ५०० मिलीग्राम विदङ्गचूर्णं गृह्णीत।
अर्जुन: मात्रा: भोजनानन्तरं दिने द्विवारं ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं अर्जुनचूर्णं वा कॅप्सूलं गृह्णीत।
शतावरी: मात्रा: ५०० मिलीग्रामात् १००० मिलीग्रामपर्यन्तं शतावरी चूर्णं वा कॅप्सूलं भोजनानन्तरं दिने द्विवारं गृह्णीत।
0 टिप्पणयः