कुडच्छालस्य (कुटजच्छालस्य) परम्परागताः आयुर्वेदिकाः औषधपद्धतयः

परिचयः:

कुडछल्लः, यस्य नाम कुटजचाल अपि अस्ति, शताब्दीनि आयुर्वेदस्य धरोहरि आसीत्। तस्य छालाऽयं स्वाभाविकसन्तुलनं शुद्धिं च धारयितुं पूज्यते। अधोलिखितानि परम्परागतानि, सुरक्षितानि, विशेषज्ञपरामर्शेण गृहप्रयोगाः सन्ति।

३-५ महत्वपूर्णाः लाभाः:

1. प्राकृतिकरूपेण जठरसमतोलं समर्थयति।
2. आन्तरिकशुद्ध्यै च शुद्ध्यै च प्रवर्धनं करोति।
3. परम्परया शरीरस्य शीतलीकरणं च समतोलं च कर्तुं प्रयुक्तम्।
4. पित्त तथा कफदोषयोः समनं कर्तुं ज्ञातम्।
5. शास्त्रीयायुर्वेदस्वास्थ्यसंयोगेषु प्रमुखं घटकम्।

स्वगृहेषु औषधोपचाराः (विशेषज्ञपरामर्शेण उपयोजनीयाः):

1. कुटजक्वाथः (कषायः):
• द्वौ कपौ जले कुटजचालस्य एकं चमस्यम् अर्धं यावत् अपचयित्वा उष्णीकुर्यात्।
• छन्नं कुर्वन् विशेषज्ञस्य निर्देशानुसारं आन्तरिकसन्तुलनाय प्रयोजयतु।
2. कुटजऔषधमिश्रणम्:
• कुटजचूर्णं आम्लफलचूर्णसहितं तथा बेलपत्रचूर्णसहितं मिश्रयतु।
• आयुर्वेदपर्यवेक्षणे लघुनि मात्रासु सेवनं कुर्यात्।
3. बाह्यप्रयोगः (औषधपिष्टिका):
• कुटजचालचूर्णं गुलाबजलसहितं वा चन्दनसहितं बाह्यशुद्ध्यर्थं मिश्रयतु।
4. परम्परागतसंयोगः:
• वर्धितप्रभावाय बिल्व, नागरमोथ, अथवा मुस्तचूर्णसहितं सूत्रीकरणेषु प्रयुज्यते।

https://www.everayu.com/products/kuda-chhal