शीतश्वासव्याध्याः कृते स्वगृहे कृताः आयुर्वेदिकाः उपचाराः काः सन्ति?

अत्र किञ्चित् आयुर्वेदिकाः औषधाः याः गृहस्थले शीतश्वासरोगस्य च उपचाराय उपयुज्यन्ते

१. गिलोयः / गिलोई / गालो

गिलोयः आयुर्वेदे शीतरोगस्य उपचाराय प्रयुज्यते। गिलोयः हृदयाकृतिपत्रवृक्षः यः गुडूची अथवा अमृत इति अपि प्रसिद्धः। गिलोयः प्रदूषकाणां वा एलर्जीनां कारणेन जातस्य शीतस्य उपचाराय साहाय्यं करोति तथा टॉन्सिलाइटिस् रोगस्य नियन्त्रणं करोति। तस्य च शोथनिरोधकगुणेन प्रतिरक्षा-शक्तिः वर्धते।

गिलोयं निम्नप्रकारेण सेवनं कर्तुं शक्यते:

● रसतया – बाजारात् सिद्धं गिलोयरसं क्रेतुं शक्यते अथवा गृहात् निष्कास्य जलं योजयित्वा पानं कर्तुं शक्यते
● गोळिकृते – गिलोयगोळयः
● काढायां गिलोयचूर्णं योजयित्वा सेवनं कर्तुं शक्यते

२. मूलेठी

मूलेठी अथवा यष्टिमधु कषायस्वादु औषधिः या आयुर्वेदे प्राचीनकाले शीतश्वासरोगस्य एलर्जी-उपचाराय प्रयुजिता। तस्य शोथनिरोधकः तथा कफश्लेष्मणः गुणाः सन्ति येन श्वासमार्गेषु स्रावः सुष्ठु पतति। एतत् कासः तथा नासिकासंकोचः निवारयति।

मूलेठीं निम्नप्रकारेण सेवनं कर्तुं शक्यते:

● मूलेठीचूर्णं उष्णजले योजयित्वा सेवनं कर्तुं शक्यते
● मूलेठीरसस्य घुट्टनं कृत्वा
● तस्य चायायां वा काढायां योजयित्वा

● गोळिकृते वा घनवतीरूपेण – गिलोयगोळयः