स्वगृहीताः आयुर्वेदिकाः औषधाः काः याः शरीरस्य विषहरणाय उपयुक्ताः?

निम्बजलम्: प्रातःकाले अर्धनिम्बं तुषारिते जले निचोड्य तं रिक्तपेटिकायां पिब। निम्बजलम् पाचनं प्रोत्साहयति, यकृत्कर्मणि साहाय्यं करोति, शरीरात् विषान् निष्कासयितुं च साहाय्यं ददाति।

हरितचायः: स्वसामान्यं चायं वा कफं हरितचायया प्रतिस्थापय। एषा प्रतिजैविकद्रव्यैः च कैटचिनैः समृद्धा यया शरीरस्य विषशोधनं च द्रुतगतिकरणं च सुलभं भवति। दिने द्वे-त्रीणि कप्पानि हरितचायायाः पिब।

आर्द्रशतपत्रचायः: अद्रकं च हरिद्रां च शक्तिशालिन्यः शोथनिरोधकाः विषशोधकाः च सन्ति। ताजानां अद्रकच्छिद्राणां च एकस्मिन् पात्रे जलस्य सह शतपत्रस्य च एकस्मिन् मुष्टिकेण च चायं पचय। छन्नं कृत्वा निम्बस्य रसस्य च मधोः स्रावस्य च योजयित्वा आनन्दं गृह्णीथाः।

तुषारिते जले सेवकस्य मदिरा मिश्रितम्: एकाद्वे चमसौ कच्चनस्य अनिष्क्षिप्तस्य सेवकस्य मदिरायाः तुषारिते जले मिश्रय। एषा मिश्रणं पाचनं प्रोत्साहयति, यकृत् विषशोधनं च समर्थयति, शरीरस्य अम्लक्षारसंतुलनं च कुर्यात्।

ताजानां शाकरसस्य रसाः: रक्तशाकं, गाजरं, काकडीं, अजमोदं, पत्रशाकानि च विषशोधनाय गृह्यन्ते। एतेषां रसाणां विटामिनाः, खनिजाः, प्रतिजैविकद्रव्याणि च विषनिष्कासनाय साहाय्यं कुर्वन्ति।

विषशोधनस्मूथीः: पालङ्गं, काले, अजमोदं, निम्बरसं, काकडिं, अद्रकं, च फलं किञ्चित् मिश्र्य स्मूथीं कुर्यात्। एते स्मूथीः आवश्यकं पोषणं ददाति, शरीरस्य शोधनं च सहायन्ते।

औषधवाष्पः: महतीं पात्रं तुषारितेन जलं पूरयित्वा नीलोत्पलस्य, कर्पूरस्य, वा चायवृक्षस्य तैलस्य किञ्चित् बिन्दूनि योजय। शिरसि तौलं स्थापयित्वा दश-पञ्चदश मिनिटानि वाष्पं श्वस। एतत् छिद्राणि उद्घाटयति, विषनिष्कासनाय स्वेदस्य साहाय्यं करोति।

शुष्कमर्दनम्: स्नानपूर्वं स्वाभाविककुण्डलीकृतेन कूपेन त्वक् मृदुता वृत्तेभ्यः मर्दय। शुष्कमर्दनं त्वक् छेदनं करोति, लसिकाप्रणालीं प्रोत्साहयति, विषशोधनं च वर्धयति।

त्रिफलम्: त्रिफलम् आयुर्वेदस्य पारम्परिकं औषधं यत् अमलकी, हरितकी, बिभीतकी नाम्ना त्रिभिः फलं युक्तम् अस्ति। एतत् विषशोधनं पुनरुत्थापनं च कुर्वन् प्रसिद्धम्। रात्रौ शयनपूर्वं एकं चमसिकं त्रिफलचूर्णं तुषारिते जले मिश्र्य पिबेत्, यत् सौम्यं शोधनं नियमितं च मलोत्सर्गं प्रोत्साहयति।

जीरकधन्यसौफचायः: एषा आयुर्वेदिकचायः पाचनं विषशोधनं च विषनिष्कासनं च समर्थयति। समभागेन जीरकबीजानि, धन्यबीजानि, सौफबीजानि च मिश्रय। एकं चमसिकं मिश्रणं द्वौ कप्पौ जले पञ्च-दश मिनिटानि उष्णीकृत्य छन्नं कृत्वा दिने पिब।

औषधचायाः: आयुर्वेदः विषशोधनाय बहूनि औषधचायाः सिफारिशति। तेषु प्रसिद्धाः अद्रकचायः, धन्यबीजचायः, तुलसीचायः, यष्टिमधुचायः च सन्ति। एते औषधचायाः पाचनं सहायन्ति, शरीरं शुद्धयन्ति, समग्रं स्वास्थ्यं च वर्धयन्ति।

त्रिकटु: त्रिकटु नामकं त्रयाणां तीक्ष्णाणां मसालानां मिश्रणं अस्ति - मरिचः, पिप्पली, अद्रकः। एषः पाचनं प्रोत्साहयति, द्रुतगतिकरणं वर्धयति, विषशोधनं च समर्थयति। भोजनपूर्वं अर्धचमसिकं त्रिकटुचूर्णं मधु वा तुषारिते जले सह पिबेत्, यत् पाचनं सहायति विषनिष्कासनं च वर्धयति।

औषधतेलमर्दनम्: अभ्यङ्गः नामकः स्वयंप्रयोगः औषधतेलैः विषशोधनाय उत्तमः उपायः। तिलतेलम् अथवा नारिकेलतेलम् उष्णीकृत्य शरीरं तैलय। मृदुता वृत्तेभ्यः दश-पञ्चदश मिनिटानि मर्दयित्वा तुषारितस्नानं कुरु। एषा क्रिया लसिकाप्रणालीं प्रोत्साहयति, संचारं वर्धयति, विषनिष्कासनं च सहायति।

घृतम्: घृतं आयुर्वेदे शक्तिमन्तं विषशोधनसाधनं मन्यते। प्रतिदिनं स्वच्छं घृतं अल्पमात्रां पिबेत्, यत् पाचनं सुलभं करोति, स्वस्थं मलोत्सर्गं च समर्थयति। प्रातःकाले रिक्तपेटिकायां एकं चमसिकं घृतं पिबेत् अथवा पाके उपयोगयेत्।