रोगप्रतिरोधकशक्तिं वर्धयितुं योगासनानि कानि सन्ति तथा तानि क्रमशः कथं कुर्वीत?

एतानि योगासनानि सन्ति यानि प्रतिरक्षा-शक्तिं वर्धयितुं साहाय्यं कुर्वन्ति च तेषां कृत्यस्य क्रमशः निर्देशाः:


ताडासनम् (पर्वतासनम्):

  • पादयोः कूलकस्य सममितिं स्थापयित्वा हस्ताः पार्श्वे स्थापयतु।
  • भारं सम्यक् द्वयोः पादयोः वितर।
  • ऊरुं उद्यम्य मेरुदण्डं दीर्घीकुरु।
  • त्रिंशत् सेकण्डात् एकमिनिटपर्यन्तं मन्दं गभीरं च श्वासं गृह्णीहि।


अधोमुखश्वानासनम् (अधोमुखश्वानरूपः):

  • हस्तपादयोः स्थित्वा, हस्तयोः कन्धरः अधः, जानुना च कूलकयोः अधः स्थापयतु।
  • अङ्गुलीनि विस्तीर्णानि कुर्वन् हस्तपृष्ठं भूमौ द्रवयतु।
  • जानूनि भूमेः उपरि उत्थाप्य कूलकान् ऊर्ध्वं च पश्चात् आरोढयित्वा, हस्तपादयोः सम्यक् सन्निवेशं कुरु।
  • शिरः कण्ठश्च शिथिलं कुर्वन् पादाङ्गुलीनि भूमौ द्रवय।
  • त्रिंशत् सेकण्डात् एकमिनिटपर्यन्तं मन्दं गभीरं च श्वासं गृह्णीहि।


वीरभद्रासनम् द्वितीयः (वीरद्वितीयासनम्):

  • पादयोः कूलकस्य सममितिं स्थापयित्वा वामपादं त्रि-चतुर् पादानां परिमितिं पश्चात् स्थापयतु।
  • वामपादं नवतिशतकोणेन बहिर्भ्राजयित्वा दक्षिणपादं अग्रे निर्देशयतु।
  • दक्षिणजानुं वक्रयित्वा हस्तयोः पार्श्वे कन्धरसममितिं विस्तारयतु।
  • शिरः दक्षिणहस्तस्य पार्श्वं प्रति परिवर्तयतु।
  • त्रिंशत् सेकण्डात् एकमिनिटपर्यन्तं मन्दं गभीरं च श्वासं गृह्णीहि, ततः पार्श्वं परिवर्तयतु।


सेतुबंधासनम् (सेतुबन्धरूपः):

  • पृष्ठतः शयित्वा जानूनि वक्राणि कृत्वा पादयोः भूमौ स्थापयतु।
  • हस्ताः पार्श्वे स्थापयित्वा हस्तपृष्ठानि अधः निर्देशयतु।
  • पादयोः भूमौ दाबं कृत्वा कूलकान् ऊर्ध्वं छदं प्रति आरोढयतु।
  • कण्ठं शिथिलं कुर्वन् समक्षं दृष्टिं स्थापयतु।
  • त्रिंशत् सेकण्डात् एकमिनिटपर्यन्तं मन्दं गभीरं च श्वासं गृह्णीहि।


बालासनम् (बालरूपः):

  • हस्तपादयोः स्थित्वा हस्ताः कन्धरसममितिं, जानूः च कूलकसममितिं स्थापयतु।
  • पृष्ठतः पादयोः अधः उपविश्य हस्तान् अग्रे विस्तारयतु।
  • ललाटं भूमौ स्थापयित्वा त्रिंशत् सेकण्डात् एकमिनिटपर्यन्तं मन्दं गभीरं च श्वासं गृह्णीहि।


एतानि आसनानि नियमितं अभ्यास्यन्ताम्, शरीरस्य सूचनां च शृणु। यदि कश्चन वेदना वा अस्वस्थता अनुभूयते तर्हि आसनं त्यक्त्वा योगशिक्षकस्य परामर्शं गृह्णीयात्।