गुलाबाः सौन्दर्यस्य प्रेमस्य च प्रतीकाः सन्ति। गुलाबस्य सुगन्धिः शान्तिदायकः कामोद्भावकश्च भवति, किन्तु गुलाबाः केवलं रमणीयाः न सन्ति, तेषां पत्राणि, तैलं, जलं च बहूनि लाभानि ददाति।
एतेषां दश स्वास्थ्यलाभाः निम्नलिखन्ते-
१. वज्रकर्षणम्-
एतत् चयापचयं सुधारयति तथा शरीरात् विषाणि निष्कासयति, अतः वज्रकर्षणे साहाय्यं करोति।
२. त्वचासम्बन्धिनि विकाराः-
गुलाबजलम् संवेदनशीलत्वचायाम् शोथं निवारयति, तैलयुक्तत्वचां सम्यक् करोति, त्वचां मृदुं च सुष्ठुं करोति। तैलनिरोधकस्य रूपेण उत्तमं विकल्पं भवति, गभीरं शुद्धिकरणं च टोनरं च भवति, अतः स्वाभाविकं यौवनं प्रददाति। गुलाबपत्रेषु प्रतिजैविकाणि तथा जीवाणुनाशकद्रव्याणि सन्ति, ये त्वचां शान्तयन्ति, अतिशयोत्कण्ठनं च ज्वरं च निवारयन्ति।
उपायः :
गुलाबजलं (विशेषतः त्वचापरिचर्यायाः अनन्तरम्) स्पर्शेन त्वचां दीप्तिमन्तं करोति तथा पोषणं ददाति। नियमितं कृत्वा फलानि दृश्यन्ते।
मूषकाणि निवारयितुम्-
यदि त्वं मूषकाणां रोगे पीडितः असि च तस्य प्राकृतिकोपायान् अन्विष्यसि, तर्हि गुलाबजलम् साहाय्यं करिष्यति। सः उत्तमः आर्द्रकः स्यात्, गुलाबपत्रेषु जीवाणुनाशकगुणाः सन्ति ये मूषकाणि शुष्कीकुर्वन्ति। अपि च, फेनिल एथेनोल् नामकं जीवाणुनाशकद्रव्यम् अस्ति, यत् गुलाबजलस्य मूषकाणि निवारणाय प्रभावशालीं करोति।
- मूषकाणि निवारयितुम् उपायः- रात्रौ मेथिक्कस्य बीजानि जलमध्ये भिज्यन्ताम्, ततः गुलाबजलस्य सह सुस्पष्टं लेपं कुर्यात्। तद् मुखे स्थापयित्वा विंशतिमिनिट् पर्यन्तं स्थापयेत्, ततः शीतलगुलाबजलैः धौतुम्।
- तैलयुक्तत्वचायाः उपायः- अर्धकप् गुलाबपत्राणि पुदीनस्य हस्तेन सह द्वौ चमसौ निम्बूकस्य रसस्य च मिश्रयेत्। एषः स्नानः अतितैलं निष्कासयति तथा दोषाणि निवारयति। (यदि निम्बूकस्य रसः त्वचायाः कृते क्लेशकरः स्यात्, तर्हि श्वेतविनेगर् प्रतिस्थाप्यते)।
- त्वचां जलयितुम् उपायः-
- गुलाबपत्रं दधि च मुखौषधं : गुलाबपत्राणि बेसनस्य (माषपिष्टस्य) दधेः गुलाबजलस्य च सह सघनं लेपं कुर्यात्। अन्येषां मुखौषधानां सदृशं मुखे स्थापयेत्। ततः शुष्कीकृत्य दुग्धेन स्नात्वा शीतलजलैः परिशोधयेत्।
- मधुगुलाबमुखौषधं : षट्-अष्ट गुलाबपत्राणि एकघंटा भिज्यन्ताम्, ततः मर्तण्डे अथवा मूसले चूर्णीकृत्य एकचमसदधि एकचमसामधु च सह मिश्रयेत्, ततः मुखे स्थापयेत्। दश-पञ्चदश मिनिटपर्यन्तं स्थापयित्वा परिशोधयेत्। यदि त्वचा तैलयुक्ता स्यात्, तर्हि अल्पं निम्बूकस्य रसः योजयेत्।
