मुख्यं औषधं अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी मध्ये अश्वगन्धा अस्ति, यः वैज्ञानिकरूपेण ज्ञातः अस्ति:

Withania somnifera (L.) Dunal

• “घनवटी” औषधसारस्य सघनितगोलकस्वरूपं अर्थं वहति।
• “रूपेरी” साधारणतया ब्राण्डस्य उत्कृष्टसङ्ग्रहं सूचयति, कदाचित् रूपस्य आवरणेन वा आयुर्वेदिकसङ्ग्रहेषु रूपकणैः सह युक्तम्।

  तस्मात् मुख्यस्य औषधस्य वैज्ञानिकनाम Withania somnifera अस्ति।

एषः व्यावसायिकः उत्पादनवर्णनं यत् अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी कृते उपयोगं कर्तुं शक्नोति:

अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी एषः एकः उत्कृष्टः आयुर्वेदिकः सङ्ग्रहः यः अश्वगन्धा (Withania somnifera) नामकस्य शुद्धसारात् निर्मितः अस्ति, यः शक्तिशाली अनुकूलकः पुनरुज्जीवकश्च इति प्रसिद्धः। रूपस्य सौन्दर्येण संवर्धितः, एषः विशेषः सङ्ग्रहः जीवन्तता, बलं, आन्तरिकसमतोलं च प्रवर्धयति। पारम्परिकरूपेण तनावं न्यूनयितुं, मानसिकस्पष्टतां समर्थनं, प्रतिरक्षा वर्धनं, समग्रऊर्जां च सुधारयितुं प्रयुज्यते।

नियमितं अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी सेवनं शक्नोति:

• प्राकृतिकरूपेण तनावं चिन्तां च व्यवस्थापयतु
• सहनशक्तिं, बलं, धैर्यं च वर्धयतु
• स्वस्थं निद्राचक्रं समर्थनं कुर्यात्
• प्रतिरक्षा च समग्रकल्याणं वर्धयतु
• युवानां ऊर्जा च जीवन्तता च प्रवर्धयतु

एषः प्राकृतिकपूरकः आयुर्वेदस्य प्राज्ञतां च उत्कृष्टगुणवत्तां च समन्वय्य समग्रस्वास्थ्यं च कल्याणं च यच्छति।

तनावं च चिन्तां न्यूनयति – प्राकृतिकः अनुकूलकः यः मनसः शमं करोति, दैनिकं तनावं च व्यवस्थापयति।
ऊर्जां च सहनशक्तिं वर्धयति – शारीरिकबलं, धैर्यं च वर्धयति, क्लान्तिं च न्यूनयति।
मानसिकस्पष्टतां समर्थनं करोति – एकाग्रता, ध्यानं, स्मृतिशक्तिं च वर्धयति।
शान्तिदायकं निद्रां प्रवर्धयति – निद्राचक्राणां समतोलं करोति, अनिद्रां च निवारयति।
     प्रतिरक्षा बलं दृढीकुरुते – रोगप्रतिरोधकप्रणाल्याः प्राकृतिकं समर्थनं करोति।
जीवन्तता च बलं समतोलयति – पारम्परिकरूपेण युवानां ऊर्जा च समग्रस्वास्थ्यं च प्रवर्धयितुं प्रयुज्यते।
शरीरं च मनश्च पुनरुज्जीवयति – समतोलं पुनः स्थापयति, सहिष्णुतां वर्धयति, दीर्घकालिकस्वास्थ्यं च धारयति।
    रूपस्य संवर्धनम् – आयुर्वेदे “रूपेरी” (रूपस्य स्पर्शः) शीतलीकरणं, शमनीकरणं, पुनरुज्जीवनं च वर्धयति इति मन्यते। 

   संभाविताः पार्श्वप्रभावाः (अधिकमात्रया वा निर्देशविना गृह्येते चेत्):

·         मन्दं जठरशूलः, दस्तः, वा ज्वरः

·         निद्रालुता अथवा अतिनिद्रा

·         संवेदनशीलेषु व्यक्तिषु शिरःशूलः

·         दुर्लभाः एलर्जिकप्रतिक्रियाः (दाद, चूर्णनम्)

·         रक्तचापं वा रक्तशर्करां न्यूनयितुं शक्यते (सम्बद्धऔषधग्रहणकर्तृभ्यः सावधानता)

·         गर्भिण्याः वा स्तनपानकर्तृभ्यः चिकित्सासूचनेन विना न अनुशंस्यते

     महत्त्वपूर्णसूचना:
यदा अनुशंसितमात्रया गृह्यते, अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी सामान्यतः सुरक्षितः इति मन्यते। सदैव आयुर्वेदवैद्येन वा स्वास्थ्यसेवकः परामर्शः कर्तव्यः, विशेषतः यदि चिकित्सासम्बद्धाः अवस्थाः सन्ति वा अन्याः औषधाः गृह्यन्ते चेत्। 

एषा सामान्यविभाजनम् अस्ति अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी मध्ये (सामान्याय आयुर्वेदिकसंकल्पनानुसारम्):

     मुख्यसामग्री

• अश्वगन्धा सारः (Withania somnifera) – मुख्यौषधिः, जीवशक्त्यै, तनावनिवारणाय, बलवर्धनाय च।

    अतिरिक्तसामग्री (निर्मातृभेदेन भिन्ना)

• रजतभस्म (रजतभस्म / रूपेरी आवरणम्) – परम्परया आयुर्वेदे पुनरुत्थानाय, शीतलीकरणाय, प्रतिरक्षा-संरक्षणाय च उपयुज्यन्ते।
• सहायकद्रव्याणि / बन्धकद्रव्याणि – प्राकृतिकसामग्रीणि यथा गम्अकासिया, स्टार्च्, वा सूक्ष्मक्रिस्टलीय सेल्युलोज् (ताबलेट् निर्माणाय)।
• अन्याः औषधीयसहायकाः (ऐच्छिकाः, ब्राण्डविशेषाः) – कतिपय ब्राण्डाः लघु औषधयः योजयन्ति शोषणवृद्धये वा सहकारिणि प्रभावाय।

 “घनवटी” इति शब्दः ताबलेट् रूपेण सघनितसारः इति अर्थं वहति, सूत्रं मुख्यतया अश्वगन्धा सारः अस्ति, रजतम् च श्रेष्ठसंपुटनरूपेण। 

एषा सामान्यनिर्देशिका अस्ति यथा अश्वगन्धा घनवटी सिल्वर रूपेरी (आयुर्वेदाधारितः) ग्रहणीयः:

    मात्रा

·         १–२ ताबलेट्, प्रतिदिनं एकवारं वा द्विवारं

·         स्निग्धतापूर्णजलं वा क्षीरं सह ग्रहणीयम्

·         अधिकं शोषणाय भोजनानन्तरम् ग्रहणं श्रेष्ठम्

    ग्रहणस्य उत्तमः कालः

·         प्रातःकाले – दिनस्य ऊर्जा, धैर्यं, च तनावनियन्त्रणाय

·         रात्रौ – विश्रान्ति-निद्रायाः च विश्रामस्य च संवर्धनाय

    सावधानताः

·         आरोग्यचिकित्सकं वा आयुर्वेदवैद्यं परामर्शयतु आरम्भे, विशेषतः यदि भवतः वा भवत्याः स्थितिः एषा अस्ति चेत्:

o    गर्भिण्यः वा स्तनपानकर्त्रीणि

o    मधुमेह, थायराइड्, वा रक्तचाप औषधिभिः उपयुज्यन्ते चेत्

o    दीर्घकालीनरोगाः सन्ति चेत्

·         निर्दिष्टमात्रां अतिक्रम्य परिहर्तव्यं

  एतत् रजतयुक्तं औषधीयपूरकम् अस्ति, अतः ब्राण्ड् च सूत्रीकरणं च अनुसारं मात्रा किंचित् भिन्ना स्यात्। 

सावधानताः

·         गर्भिण्यः च स्तनपानकर्त्रीणि: योग्यचिकित्सकस्य निर्देशेन विना परिहर्तव्याः।

·         वैद्यकीयस्थितयः: यदि थायराइड् विकाराः, न्यूनरक्तचापः, मधुमेहः, अथवा स्वप्रतिरक्षा रोगाः सन्ति चेत् सावधानतया उपयुज्यताम्। 

   मुख्यशब्दाः

अश्वगन्धा घनवटी रजत रूपेरी
अश्वगन्धा गोलकाः
मानसशान्त्यर्थं अश्वगन्धा
निद्रार्थं अश्वगन्धा
अश्वगन्धा प्रतिरक्षा वर्धकः
विथानिया सोम्निफेरा गोलकाः
आयुर्वेदऊर्जावर्धकः
औषधीयमानसशान्तिकारकगोलकाः
अश्वगन्धापूरकः

  टैगाः / हॅशटैगाः

#ashwagandha #ghanvati #silverruperi
#ayurveda #herbal #immunitybooster
#stressrelief #energybooster #naturalsupplement

  सामान्यपदानि

आयुर्वेदपूरकः
औषधीयसारः
प्राकृतिकजीवन्ततावर्धकः
अनुकूलकगोलकाः
पुनरुत्थानऔषधम्

·         औषधसंयोगाः: शान्तिकारकाः, थायराइड् औषधाः, रक्तचाप वा रक्तशर्करायाः औषधैः सह संयोजयितुं शक्यन्ते।

·         अलर्जीः: अश्वगन्धेः वा रजतभस्मादीनां खनिजप्रयोगानां संवेदनशीलता परीक्ष्यताम्।

·         मात्रा: निर्दिष्टं मात्रां न अतिक्रम्यताम्; अतिव्यवहारः उदरशूलं निद्रालस्यं वा जनयितुम् अर्हति।

·         बालाः च वृद्धाः च: केवलं वैद्यपर्यवेक्षणे एव गृह्यन्ताम्।

·         जीवनशैली: मद्यं च अतिशयं कॅफिनं च सेवनस्य समये परिहर्तव्यं, यतः तत् प्रभावं न्यूनं कर्तुं शक्नोति। 

अश्वगन्धा (Withania somnifera)

·         संस्कृत: अश्वगन्धा, वजिगन्धा, बल्य

·         हिन्दी: अश्वगंधा (अश्वगंधा)

·         मराठी: असगंध (असगंध)

·         गुजराती: असोडा (અસોડા)

·         तमिल: अमुक्कर (அமுக்கரா)

·         तेलुगु: पेननेरु गड्ड (పెన్నేరు గడ్డ)

·         कन्नड: अमुक्करन् (ಅಮುಕ್ಕರ)

·         मलयालम: अमुक्कुर (അമുക്കുറ)

·         पञ्जाबी: अस्गन्ध (ਅਸਗੰਧ)

·         उर्दू: अस्गन्ध (اسگند)

·         अरबी: वथानिया सोम्निफेरा, सम्म् अल् फेरख्

·         आङ्ग्लभाषा: भारतीय जिन्सेङ्ग्, शिशिर-चेर्री

    घनवटी

·         आयुर्वेदे “सारसङ्क्षिप्तार्कस्य निर्मितः गोलीकः” इति अर्थः।

·         हिन्दी/मराठी भाषासु: गनवटी (घनवटी) = औषध-गोली

·         तमिळ्/तेलुगु/कन्नड/मलयाळम् भाषासु: सरलतया औषध-गोली/गोलीकाः इति कथ्यन्ते।

    रजत-रुपेरी

·         “रुपेरी” इति मराठी/हिन्दी भाषासु रजतयुक्त / रजत-आवृत इति अर्थः।

·         आङ्ग्लभाषायाम्: रजत-आवृत / रजत-वर्धित।

   संक्षेपेण, साधु-आङ्ग्लभाषायां उत्पादननाम भवेत्:
अश्वगन्धा अर्क-गोलीकाः (रजत-आवृताः)